ABD’de TikTok’un çocukların kişisel verilerini nasıl topladığına ilişkin yıllardır süren hukuk mücadelesinde yeni bir aşamaya geçildi. Donald Trump yönetimi, TikTok’un selefi Musical.ly hakkında 2019’da verilen mahkeme kararının kaldırılması talebini reddeden federal yargıç kararına karşı temyize gidiyor.
Tartışmanın merkezinde, 13 yaşından küçük kullanıcıların kişisel bilgilerinin korunmasına ilişkin 2019 tarihli karar bulunuyor.
Federal Ticaret Komisyonu (FTC), 2019’da Musical.ly’nin çocuklardan ebeveynlerinin onayını almadan isim, e-posta adresi ve diğer kişisel bilgileri topladığı iddiasıyla şirkete karşı işlem başlatmıştı. Musical.ly, daha sonra TikTok adını alan platformun öncülü olarak, davayı sonuçlandırmak için 5,7 milyon dolar ödemeyi kabul etmişti.
Söz konusu süreç, ABD’de 13 yaşından küçük çocukların çevrim içi kişisel bilgilerinin toplanmasını düzenleyen Çocukların Çevrim İçi Gizliliğini Koruma Yasası (COPPA) kapsamında yürütüldü. COPPA, belirli durumlarda çocukların kişisel bilgilerinin toplanmasından önce ebeveyn onayı alınmasını öngörüyor.
2024’te TikTok hakkında yeniden dava açıldı
TikTok’un çocukların verilerine ilişkin hukuki sorunları 2019’daki anlaşmayla sona ermedi.
ABD Adalet Bakanlığı, FTC’nin yönlendirmesiyle 2024 yılında TikTok, ByteDance ve bağlantılı şirketlere karşı yeni bir dava açtı. Dosyada şirketlerin COPPA kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmediği ileri sürüldü.
Bu dava Ağustos 2026’da 400 milyon dolarlık bir uzlaşmayla sonuçlandı. Adalet Bakanlığının açıkladığı anlaşmaya göre TikTok ve ByteDance’in 300 milyon doları doğrudan ödemesi, kalan 100 milyon doların ise 2019 tarihli kararın mahkeme tarafından kaldırılması halinde ödenmesi kararlaştırıldı.
Adalet Bakanlığı, TikTok’un 2024’ten bu yana mülkiyet, yönetim, uyum mekanizmaları ve gizlilik uygulamalarında önemli değişiklikler yaptığını; genç kullanıcıların korunması, yaş kontrolleri ve ebeveyn gözetimi konusunda yeni önlemler geliştirdiğini savundu. Bakanlık bu değişikliklerin 2019 kararını sürdürme ihtiyacını azalttığı görüşünde.
Mahkeme 2019 kararını kaldırmadı
Federal mahkeme ise eski kararın kaldırılması talebini kabul etmedi.
Mahkemenin yaklaşımına göre TikTok’un şirket yapısında, sahipliğinde veya uygulamalarında değişiklik yapılması, çocukların kişisel verilerine ilişkin hukuki yükümlülüklerin kendiliğinden sona erdiği anlamına gelmiyor.
Trump yönetimi de bu kararın ardından temyiz yoluna başvurma kararı aldı. Böylece 2019 tarihli kararın yürürlükte kalıp kalmayacağı bir üst mahkemenin değerlendirmesine taşınacak.
Çocukların verilerinin korunmasına ilişkin yasa yürürlükte
Hukuki tartışmada önemli bir ayrım bulunuyor: ABD yönetiminin kaldırılmasını istediği şey, çocukların mahremiyetini koruyan COPPA yasası değil, Musical.ly hakkında 2019’da verilen özel mahkeme kararı.
Bu nedenle 2019 tarihli karar gelecekte kaldırılsa dahi TikTok’un COPPA kapsamındaki yasal yükümlülükleri devam edecek. Platformların 13 yaşından küçük çocukların kişisel verilerini toplarken ve kullanırken çocuklara özgü veri koruma kurallarına uyması gerekiyor.
TikTok’un çocukların mahremiyetine ilişkin geçmişi
2019’daki FTC dosyasına göre Musical.ly, kullanıcı kayıtlarında e-posta adresi, telefon numarası, ad, kullanıcı adı, profil fotoğrafı ve kısa biyografi gibi kişisel bilgileri topluyordu.
FTC, şirketin 13 yaşından küçük kullanıcıların platformu kullandığını bildiği halde gerekli ebeveyn onayını sağlamadığı ve bazı çocuklara ait verileri yeterli biçimde silmediği iddiasında bulunmuştu. Şirket bunun ardından 5,7 milyon dolarlık cezayı ve çocukların kişisel verilerine ilişkin uygulamalarında değişiklik yapmayı kabul etmişti.
Şimdi temyiz sürecinde verilecek karar, yaklaşık yedi yıldır yürürlükte bulunan bu özel mahkeme düzenlemesinin TikTok açısından devam edip etmeyeceğini belirleyecek.
