ABD Adalet Bakanlığı (DOJ), TikTok, ana şirketi ByteDance ve bağlı şirketlerle çocukların çevrim içi mahremiyetine ilişkin 2024 yılında açılan davayı sona erdirmek üzere 400 milyon dolarlık uzlaşmaya varıldığını açıkladı.
21 Ağustos’ta duyurulan anlaşmaya göre TikTok ve ByteDance, 300 milyon doları ilk aşamada ödeyecek. Kalan 100 milyon dolar ise TikTok’un selefi Musical.ly hakkında 2019 yılında verilen önceki mahkeme kararının kaldırılmasının ardından ödenecek.
Adalet Bakanlığı, anlaşmayı Çocukların Çevrim İçi Gizliliğini Koruma Yasası (COPPA) kapsamında bugüne kadar elde edilen en yüksek tutarlı uzlaşmalardan biri olarak nitelendirdi.
Bakanlık aynı zamanda davadaki iddiaların bir mahkeme kararıyla kesinleşmediğinin altını çizdi. Uzlaşmayla sonuçlanan iddialar konusunda TikTok ve ByteDance’in hukuki sorumluluğunu tespit eden bir karar verilmedi.
Dava 13 yaşından küçük çocukların verileri nedeniyle açılmıştı
Davanın temelini, ABD Federal Ticaret Komisyonunun (FTC) yürüttüğü soruşturmanın ardından Adalet Bakanlığının Ağustos 2024’te açtığı dava oluşturuyor.
ABD’deki COPPA düzenlemesi, çevrim içi hizmetlerin 13 yaşından küçük çocuklardan kişisel bilgi toplarken belirli durumlarda ebeveynleri bilgilendirmesini ve doğrulanabilir ebeveyn onayı almasını zorunlu tutuyor. Düzenleme ayrıca ebeveynlere çocuklarına ait kişisel bilgilerin silinmesini isteme hakkı tanıyor.
Hükümetin 2024 tarihli dava dilekçesinde TikTok ve ByteDance’in yıllarca 13 yaşından küçük çocukların normal TikTok hesapları oluşturmasına izin verdiği, bu hesaplardan ebeveynlerin bilgisi ve onayı olmadan kişisel veriler topladığı ileri sürüldü.
FTC de dava açıldığı dönemde, TikTok ve ByteDance’in 2019’da çocukların mahremiyetinin korunmasına ilişkin verilen önceki mahkeme kararını ihlal ettiğini savunmuştu.
“Çocuk Modu”nda da veri toplandığı iddia edildi
Dava dosyasındaki iddialar yalnızca çocukların normal TikTok hesaplarıyla sınırlı değildi.
TikTok, yaşını 13’ün altında bildiren ABD’deki kullanıcılar için “TikTok for Younger Users” ya da “Kids Mode” adı verilen daha sınırlı bir kullanım biçimi sunuyordu. Bu hesaplarda çocuklar video izleyebiliyor ancak video yükleyemiyor, herkese açık paylaşım yapamıyor veya diğer kullanıcılarla mesajlaşamıyordu.
Ancak hükümet, bu sınırlı kullanım sırasında da çocuklardan çeşitli kişisel bilgilerin toplandığını ileri sürdü.
Dava dilekçesine göre bunlar arasında:
- doğum tarihi,
- IP adresi,
- cihaza özgü tanımlayıcılar,
- uygulamadaki faaliyet bilgileri,
- cihaz bilgileri,
- mobil operatör bilgileri ve
- kullanılan uygulamalara ilişkin bilgiler
bulunuyordu.
ABD hükümeti, bu verilerin bir bölümünün bir araya getirilerek çocuklara ilişkin kullanıcı profilleri oluşturulmasında kullanıldığını savundu.
Çocukların verilerinin üçüncü taraflarla paylaşıldığı öne sürüldü
Dava dosyasındaki dikkat çekici iddialardan biri de çocuklardan toplanan bazı bilgilerin üçüncü taraflarla paylaşılmasıydı.
Hükümete göre TikTok, en azından 2020’nin ortalarına kadar Kids Mode kullanan çocuklardan topladığı bazı bilgileri Facebook ve mobil pazarlama analiz şirketi AppsFlyer ile paylaştı.
Dava dilekçesinde bu uygulamanın, platformu daha az kullanmaya başlayan ya da kullanmayı bırakan çocukların yeniden uygulamaya yönlendirilmesi amacıyla gerçekleştirildiği öne sürüldü. Şirket içindeki bu uygulamanın “daha az aktif kullanıcıları yeniden hedefleme” olarak adlandırıldığı belirtildi.
İddialara göre çocuklardan uygulama içindeki “Sorun Bildir” bölümünde e-posta adresleri de istendi. Şubat 2019 ile Temmuz 2022 arasında Kids Mode kullanıcılarından gelen 300 binden fazla bildirimde çocuklara ait e-posta adresleri toplandı.
Hükümet, bu adreslerin bildirimlerin işleme alınmasının ardından da saklandığını ve ebeveynlerin bu uygulama konusunda bilgilendirilmediğini ileri sürdü.
Ebeveynlerin silme talepleri de davanın konusu oldu
Davanın bir diğer önemli başlığı, ebeveynlerin çocuklarına ait hesapları ve verileri sildirme hakkıydı.
ABD hükümeti, TikTok’un ebeveynlerin silme talebinde bulunmasını gereksiz ölçüde zorlaştırdığını ve bazı talepleri yerine getirmediğini öne sürdü.
Dava dosyasına göre ebeveynlerin çocuklarına ait hesabı sildirebilmek için çok sayıda sayfa ve menü arasında ilerlemesi gerekiyor, bazı durumlarda ise ek formlar doldurmaları isteniyordu. Hükümet, bu süreç sonucunda şirketin çocuğun 13 yaşından küçük olduğunu öğrendiği durumlarda dahi bazı hesapların açık kalmaya devam ettiğini iddia etti.
Dilekçede yer verilen bir örneklemde, Mart 2019 ile Aralık 2020 arasında hakkında şikâyet veya silme talebi bulunan yaklaşık bin 700 çocuk hesabından 500’ünün, yani yaklaşık yüzde 30’unun Kasım 2021 itibarıyla hâlâ aktif olduğu belirtildi. Bunların birkaç yüzünün Mart 2023’te de açık olduğu öne sürüldü.
Çocuk hesaplarının incelenmesine ortalama 5 ila 7 saniye
Hükümet ayrıca TikTok’un 13 yaşın altındaki kullanıcıları belirlemek için kullandığı sistemlerin yetersiz olduğunu savundu.
Dava dilekçesine göre platform, profillerde “4. sınıf” veya “9 yaşındayım” gibi ifadeleri arayarak olası çocuk hesaplarını moderatörlerin incelemesine gönderiyordu.
Ancak bazı dönemlerde moderatörlerin bu şekilde işaretlenen bir hesabın çocuğa ait olup olmadığını belirlemek için hesap başına ortalama yalnızca 5 ila 7 saniye ayırdığı ileri sürüldü.
Dava dosyasında ayrıca çocuklara ait olduğu belirlenen bazı hesapların silinmesine rağmen verilerinin farklı veri tabanlarında tutulmaya devam ettiği ve uygulama faaliyet kayıtlarının 18 aya kadar saklandığı iddia edildi.
TikTok daha önce de çocukların mahremiyeti nedeniyle ceza almıştı
TikTok açısından süreç 2024’teki davayla başlamadı.
Şirketin selefi Musical.ly, 2019 yılında FTC’nin açtığı başka bir çocuk mahremiyeti davasında 5,7 milyon dolar ödemeyi kabul etmişti.
FTC o dönem Musical.ly’nin 13 yaşından küçük kullanıcıların ad, e-posta adresi ve diğer kişisel bilgilerini gerekli ebeveyn iznini almadan topladığını ileri sürmüştü. Şirket ayrıca COPPA’ya uyum konusunda bir mahkeme kararına tabi tutulmuştu.
2024’te açılan yeni davada ise ABD hükümeti TikTok ve ByteDance’in bu önceki yükümlülükleri de ihlal ettiğini iddia etti.
300 milyon dolar şimdi, 100 milyon dolar daha sonra ödenecek
21 Ağustos 2026’da açıklanan yeni uzlaşmaya göre TikTok, toplam 400 milyon doların 300 milyon dolarını ilk aşamada ödeyecek.
Kalan 100 milyon dolar ise Musical.ly hakkında 2019’da verilen önceki mahkeme kararının kaldırılmasına ilişkin kararın verilmesinin ardından ödenecek.
Adalet Bakanlığı, davanın açıldığı 2024’ten bu yana TikTok’un mülkiyet yapısı, yönetimi, uyum mekanizmaları ve gizlilik uygulamalarında önemli değişiklikler yapıldığını; genç kullanıcıların korunması, yaş kontrolleri ve ebeveyn gözetimi konusunda yeni önlemler getirildiğini bildirdi.
Ancak Bakanlığın açıklamasında, 2024 tarihli dava dilekçesindeki iddiaların mahkeme tarafından kanıtlanmış ihlaller olarak kabul edilmediği özellikle belirtildi.
