Uluslararası çocuk hakları kuruluşu Save the Children, 20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü öncesinde yayımladığı raporla silahlı çatışmaların çocuklar üzerindeki etkilerini ortaya koydu. Rapora göre, 2025 yılında dünya genelinde yaklaşık 589 milyon çocuk çatışma bölgelerinde yaşadı. Bu sayı, dünyadaki çocukların yüzde 23,4’üne karşılık geliyor.
Oslo Barış Araştırmaları Enstitüsü (PRIO) tarafından hazırlanan veriler, çatışmalardan etkilenen bölgelerde yaşayan çocuk sayısının 2024’e göre yüzde 7 arttığını gösterdi. Bir önceki yıl 550 milyon olarak hesaplanan sayı, 2025’te 589 milyona yükseldi.
Araştırma, 1990’dan bu yana hem çocuk sayısı hem de çocuk nüfusuna oran bakımından en yüksek düzeye ulaşıldığını ortaya koydu.
355 milyon çocuk yoğun çatışmaların yaşandığı bölgelerde
Save the Children’ın Stop the War on Children: Changing the Odds (Çocuklara Karşı Savaşı Durdurun: Gidişatı Değiştirmek) başlıklı raporunda, çatışmaların yoğunluğuna göre çocukların karşı karşıya kaldığı riskler de değerlendirildi.
Buna göre, 2025 yılında 355 milyon çocuk, en az bin kişinin çatışmalarda yaşamını yitirdiği yüksek yoğunluklu çatışma bölgelerinde yaşadı. Bu sayı 2024’te 319 milyondu. Böylece yoğun çatışma bölgelerinde yaşayan çocukların sayısı bir yılda yüzde 11’in üzerinde arttı.
Araştırmada, silahlı çatışmaların çocukların yalnızca fiziksel güvenliğini değil, eğitim, sağlık, beslenme ve temiz suya erişim gibi temel haklarını da tehdit ettiği belirtildi. Çatışma bölgelerinde yaşayan çocukların okulu bırakma ve sağlık hizmetlerinden yoksun kalma risklerinin arttığına dikkat çekildi.
Çatışmalardan etkilenen çocukların yüzde 44’ü Afrika’da
Bölgesel veriler, çatışma bölgelerinde yaşayan çocukların en fazla Afrika’da bulunduğunu gösterdi. Kıtada yaklaşık 260 milyon çocuk çatışmaların yaşandığı bölgelerde yaşıyor. Bu sayı, dünya genelindeki toplamın yüzde 44’üne karşılık geliyor.
Orta Doğu ise çocuk nüfusuna oranla çatışmalardan en fazla etkilenen bölge oldu. Bölgede yaşayan çocukların yüzde 40,2’sinin çatışma alanlarında bulunduğu hesaplandı.
Araştırmacılar, Afrika’daki çatışmaların çocuklar üzerindeki etkisine daha fazla uluslararası dikkat gösterilmesi gerektiğini vurguladı.
Çocukların yaşam ve eğitim hakları tehdit altında
Raporda, silahlı çatışmalarda çocukların öldürülmesi, yaralanması, silahlı gruplara dahil edilmesi, kaçırılması ve cinsel şiddete maruz bırakılması gibi ağır hak ihlallerine dikkat çekildi. Okullara ve hastanelere yönelik saldırılar ile insani yardıma erişimin engellenmesi de çocukların karşı karşıya kaldığı başlıca riskler arasında gösterildi.
Çatışmaların doğrudan şiddetin ötesinde uzun süreli sonuçları olduğu belirtilirken, yetersiz beslenme, bulaşıcı hastalıklar, sağlık hizmetlerine erişememe ve eğitimin kesintiye uğramasının çocukların gelişimini olumsuz etkilediği kaydedildi.
PRIO araştırmacıları, çatışmalardan etkilenen çocukların korunabilmesi için hükümetlerin, uluslararası yardım kuruluşlarının ve yerel toplulukların uzun vadeli ve ortak çalışmalar yürütmesi gerektiğini vurguladı.
Çatışma bölgelerinde yaşayan çocuklar nasıl hesaplandı?
Araştırmada, çatışmaların yaşandığı noktaların 50 kilometre çevresinde yaşayan 18 yaşından küçük nüfus esas alındı. Uppsala Çatışma Veri Programı’nın (UCDP) coğrafi verileri ile Birleşmiş Milletler nüfus verilerinden yararlanılarak çatışmalardan etkilenen çocuk sayısı hesaplandı.
Bu nedenle raporda yer alan 589 milyonluk sayı, doğrudan silahlı saldırıya uğrayan çocukları değil, çatışmaların günlük yaşamı etkileyebileceği bölgelerde yaşayan çocukları ifade ediyor.
Save the Children, çocukların çatışmaların etkilerinden korunması için insani yardıma erişimin güvence altına alınması ve çocuk haklarının barış ve güvenlik politikalarının merkezine yerleştirilmesi gerektiğini belirtti.
