ABD’nin New Mexico eyaletinde görülen davada Meta hakkında çocukların ruh sağlığı ve çevrimiçi güvenliğine ilişkin kapsamlı bir karar verildi.
New Mexico Birinci Yargı Bölgesi Baş Yargıcı Bryan Biedscheid, 6 Ağustos’ta verdiği kararda Meta’nın Facebook ve Instagram platformlarının eyalette çocukların esenliğine zarar veren bir “kamusal tehlike” oluşturduğuna hükmetti.
Mahkeme, Meta’nın çocukların ve ergenlerin ruh sağlığı üzerindeki zararların giderilmesi amacıyla oluşturulacak programa 567 milyon dolar ödeme yapmasına karar verdi. Bu miktarın 420 milyon dolarının gençlere yönelik ruh sağlığı tedavi hizmetlerinde kullanılması, kalan bölümün ise önleme, farkındalık, tarama hizmetleri ve uygulamanın denetlenmesi gibi alanlara ayrılması öngörülüyor.
Karar, Meta hakkında mart ayında verilen 375 milyon dolarlık önceki hükme ek olarak geldi. Böylece aynı dava kapsamında şirkete yüklenen toplam mali sorumluluk 942 milyon dolara ulaştı.
Çocukların kullanımına 90 saatlik aylık sınır
Karar yalnızca mali yaptırımlar içermiyor.
Mahkeme, New Mexico’daki 18 yaş altı kullanıcıların Facebook ve Instagram kullanımına ilişkin yeni sınırlamalar da getirdi.
Associated Press’in aktardığına göre 18 yaşından küçük kullanıcıların platformlarda geçirebileceği süre aylık 90 saatle sınırlandırılacak.
Mahkeme ayrıca çocuk ve ergen kullanıcıların hesaplarında “beğeni” sayılarının varsayılan olarak gizlenmesini öngördü. Bu ayarın değiştirilmesi için ebeveyn veya bakımveren kontrolü gerekecek.
Çocukların tanımadıkları yetişkinlerle temasını sınırlayan önlemler de karar kapsamında yer aldı. Meta’nın bir çocuğun hesabını bağlantısı bulunmayan yetişkinlere önermemesi ve çocukla bağlantısı bulunmayan yetişkinlerin doğrudan mesaj göndermesini engellemesi gerekiyor.
Bildirimlere okul ve uyku saatlerinde kısıtlama
Mahkeme Meta’ya çocuk kullanıcıların platforma yönlendirilmesini artıran bildirimler konusunda da sınırlamalar getirdi.
Reuters’a göre karar kapsamında genç kullanıcıların aldığı bildirimler sınırlandırılacak ve çocukların Facebook ile Instagram kullanımına aylık süre sınırlaması uygulanacak.
Mahkeme ayrıca Meta’nın çocukların cinsel istismarıyla ilgili bildirimleri inceleme sistemini güçlendirmesini ve çocuklarla yetişkin kullanıcılar arasındaki temas için daha sıkı korumalar oluşturmasını istedi.
Yapay zekâ sohbet botları için de çocuk güvenliği şartı
Kararın dikkat çeken bölümlerinden biri Meta’nın yapay zekâ sohbet botlarına ilişkin.
Mahkeme, New Mexico’daki çocukların Meta’nın yapay zekâ sohbet botlarıyla romantik veya cinselleştirilmiş etkileşimlere girmesinin engellenmesini istedi.
Aynı zamanda yetişkin kullanıcıların yapay zekâ sohbet botlarını kullanarak çocuklarla cinselleştirilmiş etkileşimleri taklit etmesinin veya bu tür içerikler üretmesinin de önlenmesi gerekiyor.
Reuters, Meta’ya ait belgeler üzerinde daha önce yaptığı incelemelerde şirketin yapay zekâ sohbet botlarının çocuklarla romantik veya duyusal içerikte konuşmalar gerçekleştirebildiğini ortaya koymuştu.
Yaş doğrulama sistemlerinin güçlendirilmesi istendi
Mahkeme ayrıca Meta’nın kullanıcıların yaşını belirlemek için kullandığı sistemleri geliştirmesine hükmetti.
Meta’nın, 13 yaşından küçük olduğunu bildiği veya tahmin ettiği kullanıcılar için yaş doğrulama süreçlerini güçlendirmesi ve çocukların platformlara yaşlarını yanlış bildirerek erişmelerini önlemek üzere daha etkin yöntemler geliştirmesi gerekiyor.
Ancak bu hükmün uygulanması çocukların kişisel verilerinin korunmasına ilişkin federal mevzuat nedeniyle bazı sınırlamalar içeriyor.
Associated Press’e konuşan Villanova Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden Peter Ormerod, yaş doğrulamasının mahremiyeti koruyacak biçimde yapılmasının mümkün olduğunu ancak uygulamasının kolay olmadığını belirtti.
ABD’de 13 yaşından küçük çocukların çevrimiçi verilerinin işlenmesini düzenleyen Çocukların Çevrimiçi Gizliliğini Koruma Yasası (COPPA), şirketlerin yaş tespiti gerekçesiyle çocuklardan sınırsız biçimde kişisel veri toplamasına izin vermiyor.
Mahkeme Meta’nın bütün tasarım özelliklerine müdahale etmedi
New Mexico yönetimi davada Meta’nın çocukların platformda daha uzun süre kalmasına neden olduğu öne sürülen “sonsuz kaydırma” ve otomatik video oynatma gibi özelliklerinin de sınırlandırılmasını istemişti.
Ancak mahkeme bu taleplerin tamamını kabul etmedi.
Yargıç Biedscheid, algoritmalar ile sonsuz kaydırma ve otomatik oynatma gibi bazı özelliklere doğrudan müdahalenin ABD Anayasası’nın ifade özgürlüğü hükümleri ve internet platformlarının hukuki sorumluluğunu düzenleyen federal mevzuat açısından sorun yaratabileceğine hükmetti.
Bu nedenle söz konusu özelliklere yönelik bazı talepler karar dışında bırakıldı.
Karar yalnızca New Mexico’da geçerli
Mahkemenin getirdiği platform değişiklikleri şu aşamada yalnızca New Mexico eyaletindeki kullanıcılar için geçerli.
Associated Press, kararın uygulanmasına ilişkin henüz belirlenmiş bir son tarih bulunmadığını ve kullanıcıların gerçekten New Mexico’da olup olmadığının nasıl tespit edileceğinin de uygulamada tartışma yaratabileceğini aktardı.
Bununla birlikte karar, ABD’de sosyal medya şirketlerinin çocuklara yönelik sorumluluğu konusunda açılan çok sayıdaki dava açısından yakından izleniyor.
Reuters’a göre 40’tan fazla ABD eyaleti ve 1.300’den fazla okul bölgesi, sosyal medya şirketlerine karşı çocukların zarar gördüğü iddiasıyla benzer davalar açmış durumda.
New Mexico Başsavcısı Raúl Torrez de kararın yalnızca tek bir şirkete ilişkin olmadığını belirterek diğer eyaletler ve ülkeler açısından örnek oluşturabileceğini savundu.
Meta kararı temyize götürecek
Meta ise mahkemenin kararına katılmadığını ve temyize başvuracağını açıkladı.
Şirket, çocukları ve ergenleri korumak için çeşitli güvenlik sistemleri geliştirdiğini, zararlı içeriklerin ve kötü niyetli kullanıcıların tespit edilmesi için çalışmalar yürüttüğünü belirtti.
Meta, çocukların çevrimiçi güvenliğine ilişkin siciline güvendiğini ve şirketin uygulamalarına yönelik iddialara karşı kendisini hukuki yollarla savunmayı sürdüreceğini bildirdi.
Meta, son yıllarda Instagram’daki “Genç Hesapları” uygulaması kapsamında ergen hesaplarını varsayılan olarak daha sıkı gizlilik ayarlarına geçiriyor, kimlerin çocuklarla iletişim kurabileceğini sınırlıyor ve ebeveynlere kullanım süresini kontrol etme imkânı sağlıyor.
Ancak New Mexico davasındaki mahkeme kararı, bu önlemlerin şirketin kendi politikası olmaktan çıkarak belirli bir bölgede yargı denetimine tabi yükümlülüklere dönüşmesi açısından dikkat çekiyor.
