Haber Merkezi – Öğrenci Sendikası, Mesleki Eğitim Merkezi Programı’na ilişkin hazırladığı MESEM Raporunu yayımladı. Raporda, Gebze’de MESEM’e kayıtlı 14-18 yaş arasındaki 926 öğrenciyle yapılan anketin sonuçlarına yer verildi.
Çalışmada, Gebze’nin MESEM uygulamasının yoğun olduğu bölgelerden biri olduğu belirtilerek ilçede 2 bin 700’ün üzerinde kayıtlı MESEM öğrencisi bulunduğu, Kocaeli genelindeki MESEM öğrencilerinin yaklaşık yüzde 75’inin Gebze’de yoğunlaştığı aktarıldı.
Ankete katılan öğrencilerin yüzde 58,1’i haftada 7 gün, yüzde 38,7’si ise haftada 6 gün çalıştırıldığını ifade etti. Haftada 5 gün veya daha az çalışanların oranı yalnızca yüzde 3,2 oldu. Günlük çalışma sürelerinde ise öğrencilerin yüzde 70,9’u günde 12 saatten fazla, yüzde 25,6’sı 10 ila 12 saat arasında çalıştırıldığını belirtti.
Öğrencilerin yüzde 97’si yaptığı işten mutlu değil
Ankete katılan öğrencilerin yüzde 95’i sosyal hayatına günde yalnızca 0-3 saat ayırabildiğini söyledi. Öğrencilerin yüzde 97’si yaptığı işten mutlu olmadığını, yüzde 96,3’ü ise genel olarak kendini mutlu hissetmediğini ifade etti.
İş yerinde şiddet ve kötü muamele iddiaları
Raporda en çarpıcı başlıklardan biri de iş yerlerinde güvenlik ve şiddet oldu. Ankete katılan öğrencilerin yüzde 97,8’i iş yerinde küfür veya hakarete uğradığını, yüzde 96,8’i ise fiziksel şiddet gördüğünü belirtti. Öğrencilerin yüzde 97,1’i yaşadıkları küfür veya şiddetin patron ya da usta kaynaklı olduğunu ifade etti.
Bu veriler, MESEM kapsamındaki çocukların yalnızca ağır çalışma koşullarıyla değil, aynı zamanda psikolojik ve fiziksel şiddet riskiyle de karşı karşıya kaldığını gösteriyor.
Denetim yapılmıyor, alan dışı çalıştırma yaygın
Rapora göre MESEM öğrencilerinin çalıştırıldığı iş yerlerinde denetim de ciddi bir sorun alanı. Öğrencilerin yüzde 88,9’u iş yerlerine genellikle denetime gelinmediğini söyledi. Denetim yapıldığını belirten öğrencilerin önemli bir bölümü ise denetimlerin ayda en fazla 1 veya 2 kez gerçekleştiğini aktardı. Ayrıca denetim öncesinde patronlara haber verildiğini söyleyen öğrencilerin oranı yüzde 70,2 oldu; öğrencilerin yüzde 92,1’i ise denetimlerin çalışma koşullarını iyileştiren bir müdahaleye dönüşmediğini belirtti.
Alan-iş uyumu başlığında da ciddi sorunlar tespit edildi. Öğrencilerin yüzde 91,4’ü meslek alanı dışında çalıştırıldığını ifade etti. Öğrenciler, kendi alanları yerine “ayak işleri, angarya işler, temizlik, ağır işler, para sayma, tehlikeli ve ölüm riski olan işler” yaptırıldığını aktardı. Alan dışı çalıştırılan öğrencilerin yüzde 97,6’sı denetimlerde bu duruma ilişkin herhangi bir müdahale yapılmadığını söyledi.
Okula düzenli devam edenlerin oranı yüzde 10,4
Raporda, MESEM’in öğrencilerin eğitim hakkına etkisi de ayrı bir başlık olarak ele alındı. Ankete katılan öğrencilerin yüzde 89,6’sı okula düzenli olarak gitmediğini belirtti. Düzenli okula gittiğini söyleyen öğrencilerin büyük çoğunluğu ise haftada yalnızca 1 gün okula devam ettiğini ifade etti. Öğrencilerin yüzde 95,4’ü okullarının ders devamlılığı konusunda herhangi bir müdahalede bulunmadığını, yüzde 94,8’i ise ders devamsızlıklarının doğru işlenmediğini söyledi.
Bu bulgular, MESEM kapsamında yer alan çocukların örgün eğitimle bağının zayıfladığını ve çalışma düzeninin eğitim hakkının önüne geçtiğini gösteriyor.
İş kazalarının bildirilmemesi için baskı iddiası
Raporun iş sağlığı ve güvenliği bölümünde de ciddi bulgular yer aldı. Öğrencilerin yüzde 94’ü çalıştırıldıkları iş yerlerinde iş kazalarını bildirmemeleri yönünde baskıyla karşılaştığını, yüzde 93,9’u ise geçirdikleri kazalar hakkında yalan söylemeye zorlandığını belirtti. Öğrencilerin yüzde 95,2’si çalıştıkları yerde kendileri dışında iş kazası geçiren başka MESEM öğrencileri olduğunu ifade etti.
Raporda ayrıca öğrencilerin yüzde 81,5’inin çalıştıkları işletmelerde ayda 11’in üzerinde iş kazası yaşandığını söylediği aktarıldı. Bu veriler, MESEM uygulamasında yalnızca çalışma süresi ve eğitim hakkı bakımından değil, çocukların yaşamı ve güvenliği bakımından da ciddi riskler bulunduğunu ortaya koyuyor.
Ulaşım ve yemek hakkı da karşılanmıyor
Rapora göre MESEM öğrencilerinin temel giderleri de çoğu zaman karşılanmıyor. Öğrencilerin yalnızca yüzde 8,2’si ulaşım masraflarının iş yeri tarafından karşılandığını söyledi. Ulaşım masrafı karşılanmayan öğrencilerin yüzde 81,5’i iş yerine otobüsle gittiğini belirtti.
Beslenme başlığında da benzer bir tablo ortaya çıktı. İş yerlerinin yüzde 63,9’unda bir öğün yemek verildiği belirtilse de öğrencilerin büyük bölümü verilen yemeğin niteliğini en düşük düzeyde değerlendirdi. Öğrencilerin yüzde 36,1’i ise iş yerinde yemek verilmediğini ifade etti.
“Çocukların güvenliğini esas alan model kurulmalı”
Öğrenci Sendikası, raporun sonuç bölümünde MESEM uygulamasının çocukların eğitim hakkı, güvenliği, sosyal yaşamı ve fiziksel-psikolojik sağlığı açısından ciddi sorunlar doğurduğunu belirtti. Raporda, öğrencilerin ve öğretmenlerin dahil edildiği, çocukların güvenliğini ve okula devamını esas alan yeni bir mesleki eğitim modelinin planlanması gerektiği vurgulandı.
