MediaCH – Çocukların televizyon, internet ve sosyal medya aracılığıyla şiddet olaylarına ilişkin görüntü ve bilgilere maruz kalması, ruhsal ve davranışsal tepkilere neden olabiliyor.
Medya ve Çocuk Hakları Derneğinden (MEÇHAD) Psikolog M. Yusuf Altepe, çocukların gördükleri ve duydukları bilgileri kendi gelişim düzeyleri ve deneyimleri çerçevesinde anlamlandırdığını söyledi.
Şiddet içerikli haberlerin her çocukta aynı etkiyi oluşturmadığını belirten Altepe, çocuğun yaşı, kişilik özellikleri, geçmiş deneyimleri ve olayın nasıl aktarıldığının verilen tepkiler üzerinde etkili olduğunu ifade etti.
Altepe, bu tür içeriklerle karşılaşan çocuklarda korku, kaygı, üzüntü ve öfke gibi duyguların görülebileceğini, bazı çocuklarda ise içe kapanma, dikkat dağınıklığı, arkadaşlarından uzaklaşma ve uyku sorunlarının ortaya çıkabileceğini aktardı.
Çocukların zaman zaman “Benim de başıma gelir mi?”, “Okula gidersem bir şey olur mu?” ya da “Dünya artık güvenli değil” gibi düşünceler geliştirebildiğini anlatan Altepe, bu tepkilerin her zaman kalıcı bir ruhsal soruna işaret etmediğini kaydetti.
“Çocuğun duygusu küçümsenmemeli”
Altepe, çocukların şiddet içeren bir haberle karşılaştığında öncelikle ne hissettiklerinin anlaşılmaya çalışılması gerektiğini belirtti.
Çocuğun korkusunu ya da kaygısını küçümseyen ifadelerden kaçınılmasının önem taşıdığını vurgulayan Altepe, “Korkacak bir şey yok”, “Bunları düşünme” veya “Sen daha çocuksun, anlamazsın” gibi sözlerin çocukla sağlıklı iletişim kurulmasını zorlaştırabileceğini söyledi.
Bunun yerine çocuğun sorularının dinlenmesi ve olay hakkında yaşına uygun, açık ve gereksiz ayrıntılardan uzak bilgi verilmesi gerektiğini ifade eden Altepe, yetişkinlerin çocuklara kendilerini güvende hissettirecek bir iletişim ortamı sunmasının önemli olduğunu dile getirdi.
Şiddet görüntülerinin tekrar tekrar izlenmesine dikkat
Sosyal medyada aynı olayın görüntülerinin kısa sürede çok sayıda hesap tarafından paylaşılabildiğine işaret eden Altepe, çocukların bu nedenle aynı şiddet içeriğiyle tekrar tekrar karşılaşabildiğini söyledi.
Altepe, sürekli haber kontrol etmenin veya şiddet görüntülerini tekrar tekrar izlemenin kaygıyı artırabileceğini belirterek, çocukların haber ve sosyal medya kullanımının yaşlarına uygun biçimde sınırlandırılmasını önerdi.
Ebeveynlerin çocukların gördüğü içerikleri mümkün olduğunca birlikte değerlendirmesinin yararlı olacağını aktaran Altepe, özellikle küçük çocukların yaşlarına uygun olmayan şiddet görüntülerinden uzak tutulması gerektiğini kaydetti.
“Yetişkinin kendi kaygısını yönetmesi de önemli”
Çocukların yalnızca haberlerin içeriğinden değil, çevresindeki yetişkinlerin tepkilerinden de etkilenebileceğini belirten Altepe, ebeveynlerin kendi kaygılarını nasıl ifade ettiğinin önem taşıdığını söyledi.
Altepe, yetişkinlerin çocukların yanında sürekli felaket senaryoları üzerine konuşmasının ya da yoğun biçimde haber takip etmesinin çocukta tehdit algısını artırabileceğini ifade etti.
Çocuğa “Şu anda güvendesin”, “Aklına takılanları bana sorabilirsin” ve “Seni dinlemek için buradayım” gibi ifadelerle destek verilmesinin güven duygusunu güçlendirebileceğini belirten Altepe, amaçlarının dünyada hiçbir kötü olay yaşanmayacağı güvencesini vermek değil, çocuğun yalnız olmadığını hissettirmek olduğunu söyledi.
Günlük yaşamın sürdürülmesi önemli
Altepe, çocukların kaygıyla başa çıkmasında günlük yaşam rutinlerinin korunmasının da etkili olduğunu ifade etti.
Uyku ve beslenme düzeninin sürdürülmesi, çocuğun oyun, spor, sanat ve sevdiği diğer etkinliklere devam etmesinin ruhsal dengeyi destekleyebileceğini belirten Altepe, güvenilen yetişkinlerle iletişimin sürdürülmesinin de önemli olduğunu kaydetti.
Çocuğun korku ve kaygısının uzun süre devam etmesi, uyku ve iştah düzeninin belirgin biçimde bozulması, okula gitmek istememesi, arkadaşlarından uzaklaşması veya günlük yaşamının belirgin biçimde etkilenmesi durumunda bir ruh sağlığı uzmanından destek alınabileceğini söyledi.
“Haberlerin çocuk izleyicisi olduğu unutulmamalı”
Altepe, şiddet içerikli haberlerin çocuklar üzerindeki etkisinin yalnızca ailelerin sorumluluğu olarak görülmemesi gerektiğini belirtti.
Haberlerde kullanılan görüntülerin, başlıkların ve anlatım biçiminin çocuklar tarafından da görülebildiğine dikkati çeken Altepe, medya kuruluşlarının çocukların haberlerin potansiyel izleyicileri arasında bulunduğunu göz önünde bulundurması gerektiğini söyledi.
Şiddet görüntülerinin gereksiz biçimde tekrar edilmemesi, olayların korkuyu büyütecek bir dille sunulmaması ve çocukların yaşlarına uygun olmayan görüntülerden korunmasının önem taşıdığını ifade eden Altepe, çocuk odaklı haberciliğin yalnızca haberde doğrudan yer alan çocukları değil, haberi izleyen çocukları da dikkate alması gerektiğini kaydetti.
