Çocukların sosyal ağ kullanımına ilişkin yaş sınırı, gizlilik ve ebeveyn denetimi kurallarını belirleyen yeni yönetmelik Resmî Gazete’de yayımlandı.
Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından hazırlanan düzenlemeye göre, Türkiye’den erişilebilen yurt içi ve yurt dışı kaynaklı sosyal ağlar 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak. Hesap açmak isteyen kullanıcıların yaş grubu doğrulanacak; 15 yaşından küçük olduğu belirlenen çocukların yeni hesap açmasına izin verilmeyecek.
Yönetmelik 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşından küçük kullanıcılar için ise ayrı bir sistem öngörüyor. Bu gruptaki çocuklara sunulan sosyal ağ hizmetlerinde güvenlik, gizlilik, içerik, algoritma ve iletişim özelliklerinin çocukların yaş ve gelişim düzeylerine göre düzenlenmesi gerekecek.
Yaş doğrulaması e-Devlet üzerinden yapılacak
Yeni hesap oluşturulurken kullanıcının yaş grubu, e-Devlet Kapısı üzerinden oluşturulacak “yaş doğrulama belirteci” aracılığıyla doğrulanacak.
Düzenlemeye göre bu belirteç sosyal medya şirketine kullanıcının adı, kimlik numarası ya da doğum tarihini aktarmayacak. Yalnızca kişinin 15 yaşını ve 18 yaşını doldurup doldurmadığına ilişkin bilgi içerecek. Sosyal ağ sağlayıcısı da belirteci yaş doğrulama dışında başka bir amaçla kullanamayacak.
Yaşı doğrulanan bir hesabın daha sonra farklı yaş grubundaki bir kişi tarafından kullanıldığına ilişkin makul şüphe oluşursa hesap askıya alınabilecek ve yeniden yaş doğrulaması istenebilecek.
15-17 yaş grubundaki hesaplar herkese açık olamayacak
Yönetmeliğin çocuklar açısından en kapsamlı değişiklikleri 15-17 yaş grubundaki hesaplara ilişkin.
Bu hesaplar varsayılan olarak gizli olacak ve kamuya açık hesaba dönüştürülemeyecek. Çocuğun takip ettiği hesaplar dışındaki kullanıcıların çocuğa mesaj göndermesine izin verilmeyecek; mesajlaşmalarda “görüldü” bilgisi de bulunmayacak.
Çocuk hesaplarının takipçi ve takip edilen listeleri diğer kullanıcılar tarafından görüntülenemeyecek.
Platformlar ayrıca çocuklara ait hesapları başka kullanıcılara, diğer kullanıcıları da çocuklara takip önerisi olarak gösteremeyecek. Telefon rehberi, e-posta adres defteri veya diğer uygulamalardaki kişi listeleri kullanılarak çocuk hesabının bulunması ya da önerilmesi de engellenecek.
Canlı yayın ve kişiselleştirilmiş reklam olmayacak
15-17 yaş grubundaki çocuk hesaplarında canlı yayın özelliğine izin verilmeyecek.
Çocukların kişisel verileri profilleme ve davranışlarına göre kişiselleştirilmiş ticari reklam amacıyla kullanılamayacak. Sosyal ağların çocuğun davranışlarını izleyerek hesabı buna göre özelleştirmesine de izin verilmeyecek.
Yönetmelik ayrıca çocuğun profil fotoğrafı, paylaşımları ve görsellerinin başkaları tarafından ekran görüntüsü alınmasını önlemek üzere platformların teknik tedbir geliştirmesini öngörüyor.
“Sonsuz kaydırma” çocuk hesaplarında kullanılamayacak
Yeni düzenlemenin dikkat çeken hükümlerinden biri de sosyal ağların kullanım süresini artıran tasarım özelliklerine ilişkin.
15-17 yaşındaki çocukların hesaplarında, içeriklerin kaydırma veya benzeri hareketlerle ardışık ve kesintisiz biçimde sunulduğu arayüzlere izin verilmeyecek. Kamuoyunda “sonsuz kaydırma” olarak bilinen bu tasarımın yanı sıra bağımlılık geliştirme etkisi doğurabilecek hizmetlerin de çocuklara sunulamayacağı belirtiliyor.
Ebeveynlere kullanım süresini sınırlandırma imkânı
Sosyal ağ şirketleri ebeveynler için de kontrol araçları oluşturmak zorunda olacak.
Bu araçlarla ebeveynler çocukların hesap ve özellik ayarlarını yönetebilecek, sosyal ağ kullanım süresini izleyip sınırlandırabilecek ve satın alma, ücretli üyelik ya da kiralama gibi işlemleri onaya bağlayabilecek.
Ancak yönetmelik ebeveyn denetiminin çocuğun mahremiyetini tamamen ortadan kaldıracak biçimde tasarlanmamasını da şart koşuyor. Düzenlemede araçların “gözetimden çok iletişim, öğrenme ve güçlendirme” esasına dayanması gerektiği belirtiliyor.
Yaş tespitine çocuklar da itiraz edebilecek
Yaş doğrulama sonucunda hesabı kapatılan veya askıya alınan kullanıcılar için ücretsiz ve Türkçe bir itiraz mekanizması kurulacak.
İtirazların yalnızca algoritmalar veya otomatik sistemler tarafından karara bağlanmasına izin verilmeyecek. Yönetmelik, başvuruların “anlamlı insan incelemesine” tabi tutulmasını zorunlu kılıyor. İtiraz sonuçlanana kadar hesaptaki içerikler ve kişisel veriler de silinemeyecek.
Kullanıcılar sosyal ağ şirketinin kararının ardından Siber Güvenlik Başkanlığına şikâyette bulunabilecek veya yargı yoluna başvurabilecek.
Mevcut çocuk hesapları için son tarih 31 Mart 2027
Düzenleme yalnızca yeni açılacak hesapları kapsamıyor.
Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce oluşturulan hesapların da 31 Mart 2027’ye kadar en az bir kez yaş doğrulamasından geçirilmesi gerekiyor.
Doğrulama sonucunda 15 yaşını doldurmadığı belirlenen çocukların mevcut hesapları kullanıcıya bilgi verilerek kapatılacak. İtiraz olmadığı takdirde kapatılan hesaplara ilişkin veriler gecikmeden silinecek. 15-17 yaş grubundaki çocukların mevcut hesapları ise yeni gizlilik ve güvenlik kurallarına göre düzenlenecek.
Düzenleme 1 Kasım’da yürürlüğe girecek
10 Ekim tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelik 1 Kasım 2026’da yürürlüğe girecek. Düzenleme, Türkiye’den erişilebilen yerli ve yabancı sosyal ağ sağlayıcılarını kapsıyor.
Yeni kurallarla birlikte çocukların sosyal ağlardaki güvenliğinin yalnızca ebeveynlerin aldığı önlemlere bırakılmaması; platformların kullandığı algoritma, tasarım, reklam ve iletişim özelliklerinin de çocukların yaşına göre değiştirilmesi öngörülüyor.
