Milli Eğitim Bakanlığı (MEB), DEM Parti Van Milletvekili Mahmut Dindar’ın İlköğretim ve Ortaöğretim Kurumları Bursluluk Sınavı’na (İOKBS) ve öğrencilere sağlanan bursların yeterliliğine ilişkin yazılı soru önergesini yanıtladı.
Bakanlık, 2026 yılı itibarıyla temel eğitim kademesinde 95 bin 621 burslu öğrenci bulunduğunu, İOKBS kapsamında ödenen aylık bursun ise yılın ikinci yarısında 3 bin 135,27 TL olarak uygulandığını açıkladı. Ancak Dindar’ın bursun öğrencilerin eğitim ve yaşam giderlerinin ne kadarını karşıladığı, enflasyon karşısındaki reel değeri ve burs sisteminden yararlanamayan öğrenci sayısına ilişkin sorularına yanıt metninde ayrı bir veri sunulmadı.
Dindar: Mevcut sistem öğrencilerin ihtiyaçlarını karşılamıyor
Dindar, Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’in yanıtlaması istemiyle TBMM Başkanlığına sunduğu önergede; artan yaşam maliyetleri, barınma, ulaşım ve eğitim materyali giderleri nedeniyle öğrencilerin ekonomik güçlüklerle karşı karşıya olduğunu belirtti.
Önergede mevcut burs sisteminin hem kapsamı hem de sağlanan destek miktarı bakımından öğrencilerin ihtiyaçlarını karşılamaktan uzak olduğu savunuldu.
Dindar ayrıca burs başvurularında kullanılan fert başına gelir hesabının özellikle çok çocuklu ailelerin gerçek ekonomik koşullarını yeterince yansıtmayabileceğini belirtti. Burs hakkı için ülke genelinde yapılan sınavda başarılı olma zorunluluğunun da ekonomik olarak dezavantajlı öğrenciler açısından ek eşitsizlikler yaratabileceğini ifade etti.
Önergede, düşük olduğu belirtilen burs miktarı için yüz binlerce öğrencinin sınava girmesinin ve sınav stresi yaşamasının da tartışılması gerektiği kaydedildi.
Burs 2016’da 176 TL’ydi
MEB’in yanıtına göre İOKBS kapsamında verilen aylık burs, 1.990 burs göstergesi ile memur aylık katsayısı esas alınarak belirleniyor. Tutar, memur aylık katsayısındaki değişikliklere bağlı olarak yılda iki kez güncelleniyor.
Bakanlığın paylaştığı verilere göre burs miktarları şöyle değişti:
- 2016: 176,75 TL – 185,59 TL
- 2017: 191,16 TL – 204,38 TL
- 2018: 216,01 TL – 234,70 TL
- 2019: 259,88 TL – 275,53 TL
- 2020: 290,66 TL – 307,37 TL
- 2021: 329,91 TL – 357,79 TL
- 2022: 468,53 TL – 663,87 TL
- 2023: 863,03 TL – 1.014,49 TL
- 2024: 1.514,13 TL – 1.806,51 TL
- 2025: 2.014,99 TL – 2.328,72 TL
- 2026: 2.761,86 TL – 3.135,27 TL
Rakamlar her yılın sırasıyla Ocak-Haziran ve Temmuz-Aralık dönemlerindeki aylık burs tutarlarını gösteriyor.
Reel alım gücü sorusuna hesaplama verilmedi
Dindar, son 10 yıldaki burs tutarlarını sormakla birlikte bu tutarların TÜİK tarafından açıklanan tüketici enflasyonu dikkate alındığında reel alım gücünün nasıl değiştiğinin de açıklanmasını istedi.
MEB ise yanıtında yıllara göre nominal burs tutarlarını paylaştı ancak enflasyondan arındırılmış bir reel alım gücü hesabı sunmadı. Bakanlık ayrıca bursların asgari ücret, açlık sınırı veya yoksulluk sınırı gibi göstergelere doğrudan endekslenmediğini; memur aylık katsayısına bağlı olarak güncellendiğini bildirdi.
Öğrencinin aylık gideri açıklanmadı
Önergedeki bir diğer soru ise bir ortaokul veya lise öğrencisinin aylık eğitim, ulaşım, kırtasiye, beslenme ve iletişim giderlerinin ortalama maliyetine ilişkindi.
Dindar, mevcut burs miktarının bu giderlerin yüzde kaçını karşıladığını da Bakanlığa sordu.
MEB’in yanıtında öğrencilerin ortalama aylık eğitim ve yaşam giderlerine ilişkin bir maliyet hesabına yer verilmedi. Dolayısıyla 3 bin 135,27 TL’lik bursun bir öğrencinin aylık temel giderlerinin ne kadarını karşılayabildiğine ilişkin bir oran da açıklanmadı.
2026’da 971 bin 786 öğrenci sınava başvurdu
Bakanlık İOKBS’ye yapılan başvuruların son 10 yıldaki sayısını da paylaştı.
Buna göre sınava 2017’de 1 milyon 293 bin 671, 2018’de 1 milyon 123 bin 355, 2019’da 1 milyon 300 bin 718, 2020’de 1 milyon 342 bin 403, 2021’de 1 milyon 16 bin 328 ve 2022’de 852 bin 513 öğrenci başvurdu.
Başvuru sayısı 2023’te 1 milyon 44 bin 846, 2024’te 1 milyon 86 bin 899 ve 2025’te 1 milyon 23 bin 577 olurken, 2026 yılında 971 bin 786 öğrenci İOKBS’ye başvurdu.
Kaç öğrencinin burs alamadığı açıklanmadı
Dindar, Bakanlıktan yalnızca başvuru sayılarını değil, son 10 yılda kaç öğrencinin burs almaya hak kazandığını ve başvurmasına rağmen kaç öğrencinin burs alamadığını da yıllara göre açıklamasını istedi.
MEB’in yanıtında yıllara göre başvuru sayıları paylaşılırken burs kazanan ve burs alamayan öğrenci sayılarına ilişkin karşılaştırmalı veri yer almadı.
Bakanlık ayrıca 2026 itibarıyla temel eğitim kademesinde 95 bin 621 burslu öğrenci bulunduğunu bildirdi. Ancak Dindar’ın bu sayının örgün eğitimdeki toplam öğrenci sayısının yüzde kaçına karşılık geldiği yönündeki sorusuna oran verilmedi.
Gelir kriterine ilişkin şikâyet sayısı da paylaşılmadı
Önergede İOKBS başvurularında esas alınan fert başına yıllık gelir kriterinin özellikle çok çocuklu ailelerin ekonomik gerçekliğini yeterince yansıtmadığı yönünde Bakanlığa kaç başvuru veya şikâyet ulaştığı da soruldu.
Dindar ayrıca söz konusu gelir kriterinin yeniden düzenlenmesinin gündemde olup olmadığının açıklanmasını istedi.
MEB, başvurularda öğrencilerin ekonomik durumlarına ilişkin koşulların yıllık uygulama kılavuzlarında belirlenen esaslara göre değerlendirildiğini; bursluluk sistemine ilişkin usul ve esasların da ihtiyaçlar ve uygulama sonuçları dikkate alınarak değerlendirildiğini bildirdi.
Ancak yanıt metninde Bakanlığa ulaşan başvuru veya şikâyet sayısı açıklanmadı ve gelir kriterinde değişiklik yapılacağına ilişkin somut bir düzenleme ya da takvim paylaşılmadı.
Sınavsız burs sorusuna doğrudan yanıt yok
Dindar, yoksulluk nedeniyle eğitim materyallerine erişemeyen, okuldan kopma riski taşıyan veya eğitimine devam etmekte güçlük yaşayan öğrencilerin tamamına sınavsız ve doğrudan gelir destekli burs sağlanmasına yönelik bir çalışma yürütülüp yürütülmediğini de sordu.
Bakanlık yanıtında böyle bir burs modelinin hayata geçirilip geçirilmeyeceğine ilişkin doğrudan bir açıklama yapmadı. Bunun yerine öğrencilerin ekonomik nedenlerle eğitimden kopmasını önlemeye yönelik desteklerin İOKBS bursuyla sınırlı olmadığını belirtti.
MEB; maddi imkânları yetersiz ve barınma ihtiyacı bulunan öğrencilere parasız yatılılık sağlandığını, parasız yatılı öğrencilere aylık harçlığın yanı sıra giyim ve kırtasiye desteği verildiğini bildirdi.
Bakanlık ayrıca ücretsiz ders kitabı, taşımalı eğitim, taşıma kapsamındaki öğrencilere ücretsiz öğle yemeği, şartlı eğitim yardımları ve diğer sosyal destek uygulamalarının sürdürüldüğünü kaydetti.
Kırılgan gruplar için ek burs programı açıklanmadı
Dindar’ın son sorusu ise belirli ekonomik ve sosyal koşullarda yaşayan çocuklara yönelik özel desteklere ilişkindi.
Önergede çok çocuklu aileler, tek ebeveynli aileler, engelli birey bulunan haneler, mevsimlik tarım işçisi aileler ve sosyal yardım alan hanelerde yaşayan öğrenciler için ek burs, pozitif ayrımcılık kontenjanı veya ilave destek programı oluşturulup oluşturulmayacağı soruldu.
MEB’in yanıtında bu gruplara özgü yeni bir ek burs, kontenjan ya da ilave destek programına ilişkin somut bir hazırlık açıklanmadı.
Okuldan kopma riski taşıyan öğrenciler takip ediliyor
Bakanlık, ekonomik, sosyal, ailevi veya diğer nedenlerle devamsızlık ve okuldan kopma riski taşıyan öğrencilerin okul yönetimleri ve rehberlik servisleri tarafından takip edildiğini de bildirdi.
MEB’e göre ihtiyaç halinde bu öğrencilere akademik destek, sosyal yardım, rehberlik ve psikolojik danışmanlık sağlanıyor; öğrenciler ilgili kamu hizmetlerine yönlendiriliyor.
Dindar ise önergesinde Anayasa’nın sosyal devlet ve eğitim hakkına ilişkin hükümlerine işaret ederek ekonomik nedenlerle eğitim olanaklarına erişimde dezavantaj yaşayan öğrencilerin daha güçlü şekilde desteklenmesi gerektiğini belirtti.
