Dünya genelinde anne ölümleri son yirmi yılda önemli ölçüde azaldı. Ancak yeni veriler, gebelik ve doğumla ilişkili ölüm riskinin ülkeler arasında hâlâ büyük farklılıklar gösterdiğini ortaya koyuyor.
Our World in Data tarafından derlenen ve Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), UNICEF, UNFPA ve Dünya Bankası verilerine dayanan tahminlere göre, bazı ülkelerde bugün 15 yaşındaki bir kız çocuğunun yaşamı boyunca gebelikle ilişkili nedenlerle hayatını kaybetme riski yüzde 4’ü aşıyor.
Bu oran, Orta Afrika Cumhuriyeti ve Çad’da yüzde 4,2, Nijerya’da yüzde 4 ve Somali’de yüzde 3,4 olarak hesaplandı. Başka bir ifadeyle, bu ülkelerde yaklaşık her 25 kız çocuğundan biri yaşamı boyunca gebelikle ilişkili nedenlerle hayatını kaybetme riskiyle karşı karşıya bulunuyor.
Eşitsizlik dikkat çekiyor
Veriler, anne ölümlerinin dünya genelinde eşit dağılmadığını gösteriyor.
Yüksek gelirli ülkelerde anne ölüm oranı 100 bin canlı doğumda yaklaşık 11 olarak hesaplanırken, düşük gelirli ülkelerde bu oran 450’ye kadar çıkabiliyor. Bu da düşük gelirli ülkelerde anne ölüm riskinin yüksek gelirli ülkelere göre yaklaşık 40 kat daha fazla olduğu anlamına geliyor.
Anne ölümlerinin büyük bölümü Sahra Altı Afrika ülkeleri ile Güney Asya’da meydana geliyor. Uzmanlar, bu durumun yalnızca sağlık sistemleriyle değil; yoksulluk, beslenme, eğitim ve temel hizmetlere erişimle de yakından ilişkili olduğuna dikkat çekiyor.
Anne ölümlerinin büyük bölümü önlenebilir
Araştırmacılar, gebelik ve doğumla ilişkili ölümlerin önemli bölümünün önlenebilir olduğunu vurguluyor.
Our World in Data’nın analizine göre, dünya genelindeki tüm ülkeler Avrupa Birliği ortalamasındaki anne ölüm oranına ulaşabilseydi, her yıl yüz binlerce anne ölümü önlenebilirdi. Hesaplamalar, mevcut koşullarla karşılaştırıldığında anne ölümlerinde yüzde 95’in üzerinde azalma sağlanabileceğine işaret ediyor.
Uzmanlara göre güvenli doğum hizmetleri, nitelikli sağlık personeline erişim, gebelik takibi, yeterli beslenme ve temel sağlık hizmetleri anne ölümlerinin azaltılmasında kritik rol oynuyor.
Sağlık hizmetlerine erişim belirleyici
Veriler, doğumların eğitimli sağlık personeli eşliğinde gerçekleştiği ülkelerde anne ölüm oranlarının belirgin biçimde daha düşük olduğunu gösteriyor. Buna karşılık sağlık hizmetlerine erişimin sınırlı olduğu ülkelerde anne ölüm riski önemli ölçüde artıyor.
Araştırma ayrıca kişi başına gelir ile anne ölüm oranları arasında güçlü bir ilişki bulunduğunu ortaya koyuyor. Ancak uzmanlar, ekonomik büyümenin tek başına yeterli olmadığını; sağlık sistemlerinin güçlendirilmesi ve kadınların sağlık hizmetlerine erişiminin artırılmasının da belirleyici olduğunu vurguluyor.
Kaynak: Our World in Data, Dünya Sağlık Örgütü (WHO), UNICEF, UNFPA ve Dünya Bankası verileri.
🔹 Çocuk Sağlığı Rehberi
🔹 Çocuk Hakları Rehberi
🔹 Çocuk Yoksulluğu Rehberi
