Aras, annesiyle iki saat önce çıktığı otobüs yolculuğunda, yaşıyla aynı numarayı taşıyan 6 numaralı koltukta oturuyordu. Başını cama yaslamış, dışarıda hızla geriye doğru kayan ağaçları izliyordu. Yol uzadıkça ağaçlar birbirine benziyor, geçtiği yerler birbirine karışıyordu. Nereye gittiklerini biliyordu; Malatya’ya, dedesinin evine. Ama neden babası yanlarında değildi? Bu soruyu annesine sormayı düşündü. Sonra vazgeçti. Annesi yol boyunca birkaç kez ağlamış, gözlerini silerken de kimse görmesin diye yüzünü pencereye çevirmişti. Aras, annesinin neden üzüldüğünü bilmiyordu. Ama bir şeylerin yolunda gitmediğini fark etmişti.
Yolculuk bittiğinde yorgun düşmüştü. Fakat dedesinin evine girdiklerinde karşılaştığı manzara, yolun yorgunluğunu unutturdu. Evdeki insanların yüzleri değişmişti sanki. Kimi sessizce ağlıyor, kimi konuşurken birden susuyor, kimi de annesini teselli etmeye çalışıp ona uzun uzun sarılıyordu. Annesinin gözyaşları artık saklanmıyordu. Aras, kendisini bu hüzünlü kalabalığın içinde nereye koyacağını bilemedi. Bir köşede durdu, sonra annesinin yanına yaklaştı. Ona sarılmak istedi ama annesi başka birinin kollarında ağlıyordu. Aras, anlamlandıramadığı bu kalabalığın içinde sessizce bekledi. Annesi ise kendi acısının içinde bir başka soruyla baş başaydı:
Oğluna ne söyleyecekti? Ne zaman söyleyecekti? Bu sözleri kim söylemeliydi?
Annesi sustukça Aras’ın zihninde yeni sorular beliriyordu. Annesinin neden ağladığını, neden babasının yanlarında olmadığını, dedesinin evindeki insanların neden birbirlerine sarılarak ağladıklarını anlayamıyordu. Büyüklerin yüzlerine bakıyor, konuşmaların arasında anlamını bilmediği sözcükleri yakalamaya çalışıyor, sonra duyduklarını kendi dünyasında bir yere yerleştirmeye uğraşıyordu.
Belki de çocuklar, kendilerine anlatılmayan şeyleri yok sayarak yaşamayı öğreniyorlardı. Aras da sorularını bir süre sonra kimseye sormamaya başlayacaktı belki. Fakat sorular kaybolmuyordu; yalnızca kimseye söyleyemediği bir yere çekiliyor, orada büyümeye devam ediyordu. Anlamlandıramadığı her davranış, dünyaya ilişkin düşüncelerine sessizce karışacaktı.
Bir hafta sonra Zeynep ve Aras İstanbul’a dönerken, Zeynep’in kafa karışıklığı sürüyordu. Yolculuk bir türlü bitmek bilmiyordu. Aras mı? Evine, okuluna dönecek ve tabii ki babasına yeniden kavuşacaktı. Öyle sanıyordu.
Ama olmadı, kavuşamadı.
Babasının ani ölümü bunu mümkün kılmadı. Anne, acısını yaşamakla eşinin ölüm haberini oğluna nasıl anlatacağı arasında kalmanın verdiği çaresizliği yaşıyordu.
Ne zaman, nasıl ve kim söylemeliydi?
Anne, kendi acısıyla baş etmeye çalışırken, hayat arkadaşının ölüm haberini oğluna vermekte gecikmişti. Cenaze defnedilmeden önce bunu söylemeli miydi diye düşünmüştü aslında. Oğlunun yaşayacağı acıyı nasıl en aza indirebilirdi? Cenaze merasiminden sonra İstanbul’a döndüğünde oğlunun yaşayacağı hayal kırıklığının önüne geçebilir miydi?
Sordukça düşüncelerindeki karışıklık daha da artıyordu.
Bu kafa karışıklığı, Zeynep’i çocukluğuna, içine gömüldüğü sessizliğe yeniden götürdü.
Zeynep, mezar başında toplanmış, ağıt yakan kalabalığın arasında ablasının kollarına sarılmıştı. Normalde kolay ağlayamazdı. O günse gözyaşlarını tutması için hiçbir neden görmüyordu. Annesinin ölüm haberini bir önceki akşam, babası hastaneden döndüğünde almıştı. Oysa annesi birkaç gün önce rutin kontrol için hastaneye gitmesi gerektiğini, hemen döneceğini söylemişti. O da inanmıştı. Beklemişti.
Ama annesi dönmemişti.
Önce ne olduğunu anlayamamış, ardından saatlerce konuşmamıştı. Dışarıdan bakıldığında susuyordu; oysa zihni hiç olmadığı kadar kalabalıktı.
Annemi bir daha göremeyecek miyim?
Onu özlediğimde ne yapacağım?
Bana kim banyo yaptıracak? Kim yemek hazırlayacak?
Bundan sonra kim yanımda olacak?
Soruların ardı arkası kesilmiyordu. Her birinin karşısında, ona cevap verecek birinin eksikliğini hissediyordu. Annesinin artık yanında olmayacağını biliyor gibiydi; ama bu yokluğun ne anlama geldiğini, hayatında nelerin değişeceğini henüz kavrayamıyordu.
Zeynep’in zihninde annesi hâlâ bir yerlere gidip gelebilecek biriydi. Bir kapı açılabilir, bir ayak sesi duyulabilir, tanıdık bir ses odanın içini doldurabilirdi. İnsan, her gün yanında olan birinin bir daha hiç gelmeyeceğini nasıl anlayabilirdi? Hele ki on bir yaşındayken…
Kimse ona, annesinin ölümünün ne anlama geldiğini ve neden geri dönemeyeceğini anlatmamıştı. Bundan sonra annesini neden göremeyeceğini, özleminin nereye sığacağını kendi başına anlamaya çalışmıştı. Annesini kaybetmişti; fakat kaybın ardından neye tutunacağını da bilmiyordu.
Yıllar geçti. Zeynep büyüdü. Ama annesinin yokluğu da onunla birlikte ilerledi; kimi zaman bir anının kıyısında, kimi zaman beklenmedik bir özlemde kendini hatırlattı.
Bu akan zamanda o, önce annesinin yokluğunda beklemeyi öğrenmişti. Sonra sormamayı. Ardından, cevabını bulamadığı sorularla yaşamayı.
Bu sorularsa zamanla kaybolmadı. Yalnızca sessizleşti; ta ki hayat, onları yeniden karşısına çıkarana kadar.
Otobüsün motor sesi, zihnindeki görüntüleri yavaşça dağıttı. Başını kaldırdı. Gece karanlığında yol alan otobüsün camından dışarı baktı. Yan koltukta Aras uyuyordu. Bir an, yanında yatanın kendisi olduğunu düşündü; yıllar önce annesini bekleyen, ne olduğunu anlamaya çalışan o küçük kız…
Şimdi ise bir anneydi. Kendi çocuğunun karşısında, bir zamanlar kendisinin de yanıtını bulamadığı sorularla duruyordu.
Şimdi de Aras’ın babası yoktu.
Zeynep, oğlunun başını okşamak istedi ama elini uzatmadan önce durdu. Ona ne söyleyecekti? Ne zaman söyleyecekti? Bir çocuğa, en çok güvendiği insanlardan birinin artık yaşamayacağını nasıl anlatabilirdi?
“Önce onu alıştırmalı, sonra haberi vermeliyim,” diye düşündü.
Ama insan, bir gerçeği söylemeyerek çocuğu o gerçeğin acısından koruyabilir miydi? Yoksa çocuk, söylenmeyenlerin arasında kendisine başka bir açıklama mı arardı?
Zeynep’in zihninde annesiyle geçirdiği günler yeniden canlandı:
Her zaman bir arada olmaktan keyif alan anne ve kızı…
Annesinin verdiği enerjiyle Zeynep’in sahip olduğu cesaret, mutluluk ve güven…
Sonrasında talihsizlik…
Kimseden alamadığı cevaplar…
Kafasında giderilmeyen belirsizlikler…
Üzüldü, kaygılandı, korktu.
Annesini özledi, gözleri her tarafta onu aradı, zihni onunla olan anılara gömüldü.
Annesine kavuşmak için küçülmek istedi, daha da küçülmek…
Bir bebek olana, doğumdan sonraki ilk huzurlu yere varana dek:
Annesinin kucağına…
Zeynep gözlerini gece karanlığında uzayıp giden yola çevirdi. Otobüsün farları karanlığı bir süreliğine aydınlatıyor, sonra ışığın yetişemediği yerler yeniden karanlığa gömülüyordu.
Kendi çocukluğundan geriye kalan sorularla oğlunun henüz soramadığı sorular, aynı yerde buluşmuştu. Annesinin yokluğuyla yaşamayı öğrenmişti. Ama şimdi, kendi çocuğunun bir yokluğu nasıl anlayacağını düşünüyordu. Yan koltukta uyuyan oğluna baktı. Yüzünde, uykunun verdiği dinginlik vardı. Bir an, yıllar önce annesinin dönmesini bekleyen o küçük kız geldi gözlerinin önüne. Hastaneye giderken annesinin söylediği sözler hâlâ aklındaydı: “Döneceğim.”
Aras’ın da aynı bekleyişin içine düşmesini istemiyordu. Babasının bir gün çıkıp gelecekmiş gibi kapıya bakmasını, her ayak sesinde umutlanmasını, kendisine söylenmeyen bir gerçeği anlamak için insanların yüzlerini okumaya çalışmasını istemiyordu.
Onu acıdan koruyamayacağını biliyordu. Ama acının içinde tek başına, ne olduğunu anlamadan kalmasını önleyebilirdi.
Aras’ın karşısına oturacak, babasının öldüğünü ona açıkça söyleyecekti. Sözcüklerini saklamayacak, gerçeği başka bir kılıfa sokmayacaktı. Ağlarsa yanında olacak, sorularını cevaplayacak, bilmediği bir şey olduğunda bunu da söyleyecekti. Babasının artık geri dönmeyeceğini anlatırken, sevgisinin ve anılarının onunla kalacağını da söyleyecekti.
Zeynep, ilk kez ne yapması gerektiğini düşünmekten çok, oğlunun neye ihtiyacı olduğunu anlamaya çalışıyordu. Otobüs otogar kapısına doğru yönelirken zihni yorulmak bilmiyordu. Otobüsten ineceklerdi birazdan ama yaşamları yeni bir duraktan devam edecekti. Bu andan itibaren Aras’ın yaşamını daha dikkatli organize etmeliydi. Evdeki, okuldaki, dışarıdaki yaşamı kesintiye uğramayacak, kaldığı yerden devam edecekti. Erkek kardeşinden Aras’la daha fazla zaman geçirmesi için ricada bulunacaktı.
Otobüs durduğunda sabahın ilk ışıkları otobüsün camından Aras’ın yüzünü aydınlatmaya başlamıştı. Zeynep oğluna seslenmek için eğildi, onu uyandırmak üzere elini uzattı.
Zeynep irkilerek uyandı.
Göğsündeki çarpıntıyı duydu. Bir süre kıpırdamadan oturdu; karanlık otobüsün içinde nerede olduğunu anlamaya çalıştı. Otobüs, gece sessizliğini yararak yoluna devam ediyordu. Aras yan koltukta, yolculuğun yorgunluğunu derin bir uykuyla atlatıyordu.
Oğlunun başını okşayıp öptü. Ön ve arka koltuklardaki henüz uyanmamış yolculara hızlıca göz attı.
Arif?
Arif nerede?
Çarpıntısı yeniden şiddetlendi.
Arka koltuk…
Başını hızla çevirdi. Dudaklarının arasından çok kısık bir sesle “Arif” diyebildi.
Eşi, başını cama dayamış, uyumaya devam ediyordu.
Gözlerinden birkaç damla yaş süzüldü. Az önce gerçek sandığı korku, yavaş yavaş yerini başka bir duyguya bırakıyordu. Aras’ın babası yanlarındaydı. Ya annesi…
Annesi artık yoktu.
Camın ardında tan vakti kızarıyordu. Zeynep, eşi ve oğluyla eve dönüyor olmanın huzurunu yaşarken annesini düşündü.
Yıllardır içinde susan o küçük kızın sesiyle, “Anne,” diye fısıldadı. “Biliyorum, artık yaşamıyorsun ama sevgin her daim benimle. Bunun için minnettarım.”
