KidsRights Foundation tarafından Erasmus School of Economics ve International Institute of Social Studies iş birliğiyle hazırlanan KidsRights Index 2026 raporuna göre Türkiye, çocuk hakları performansında 194 ülke arasında 106. sırada yer aldı.
Raporda Türkiye’nin genel endeks puanı 0,635 olarak açıklandı. Türkiye’nin alanlara göre puanları ise şöyle sıralandı: yaşam 0,865, sağlık 0,882, eğitim 1,000, korunma 0,945 ve çocuk hakları için elverişli çevre 0,143.
Endeks, BM Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’ye taraf ülkelerin çocuk hakları performansını beş temel alanda değerlendiriyor: yaşam, sağlık, eğitim, korunma ve çocuk hakları için elverişli çevre. Raporda 2026 endeksinin, önceki yıllardan farklı olarak sağlık alanına “fazla kilolu çocuklar” ve “obezite” göstergelerini de eklediği, böylece toplam gösterge sayısının 22’ye çıktığı belirtiliyor.
Eğitimde tam puan, genel sıralamada yeterli olmadı
Türkiye, endeksin eğitim alanında 1,000 tam puan alarak ilk 10 ülke arasında yer aldı. Raporda eğitim alanında tam puanını koruyan ülkeler Avustralya, Danimarka, Finlandiya, Yunanistan, İrlanda, Monako, Hollanda, Yeni Zelanda ve Türkiye olarak sıralandı. Türkiye, bu alanda 9. sırada gösterildi.
Ancak genel endekste Türkiye’nin 106. sırada kalmasında, raporda “çocuk hakları için elverişli çevre” olarak tanımlanan beşinci alandaki düşük puan öne çıkıyor. Bu alan, ülkelerin çocuk hakları politikalarını hayata geçirmek için gerekli yapısal koşulları ne ölçüde sağladığını değerlendiriyor. Raporda bu başlık altında ayrımcılık yasağı, çocuğun üstün yararı, çocuğun görüşlerine saygı ve katılım, çocuk haklarına uygun mevzuat, bütçe ve kaynak ayrımı, ayrıştırılmış veri toplama ile devlet-sivil toplum iş birliği göstergeleri yer alıyor. Türkiye’nin bu alandaki puanı 0,143 olarak verildi.
Raporun metodolojisine göre her alan eşit ağırlık taşıyor. Genel puan, beş alanın geometrik ortalamasıyla hesaplanıyor. Raporda bu yöntemin, bir alandaki çok düşük puanın başka bir alandaki yüksek puanla telafi edilmesini zorlaştırdığı belirtiliyor.
Türkiye’nin yer aldığı bölgede tablo
Raporda Türkiye, Doğu Avrupa ve Orta Asya bölgesinde değerlendirildi. Aynı bölgedeki ülkeler arasında Kazakistan 24., Moldova 32., Gürcistan 52., Azerbaycan 60., Ermenistan 70., Kırgızistan 82., Tacikistan 92., Özbekistan 95. ve Rusya Federasyonu 151. sırada yer aldı. Türkiye, 106. sırayla bu bölgedeki birçok ülkenin gerisinde konumlandı.
Raporda Türkiye’ye ilişkin bazı alt göstergeler de yer aldı. Doğu Avrupa ve Orta Asya bölgesinde 5 yaş altı ölüm oranının arttığı beş ülke bulunduğu belirtilirken, Türkiye’nin bu göstergede yüzde 33’lük artışla 10’dan 12,8’e çıktığı ve bölge ortalaması olan 11’in üzerine geçtiği aktarıldı.
Eğitim göstergelerinde ise Türkiye, bölgede kız çocukları için beklenen eğitim süresinde 19,74 yıl, oğlan çocukları için beklenen eğitim süresinde 19,92 yıl ile en yüksek değerlere sahip ülke olarak yer aldı.
Korunma alanındaki alt göstergelerden ergen doğurganlık oranında ise rapor, Doğu Avrupa ve Orta Asya bölgesinde Rusya Federasyonu, Türkiye ve Ukrayna’nın bu göstergede yüzde 40’ın üzerinde iyileşme kaydettiğini belirtti.
Küresel endekste ilk sırada Lüksemburg var
KidsRights Index 2026’nın genel sıralamasında ilk sırada 0,871 puanla Lüksemburg yer aldı. Lüksemburg’u İzlanda, Monako, Almanya ve Norveç izledi. İlk 10 ülke arasında ayrıca Danimarka, Yunanistan, Belçika, Slovenya ve Avusturya bulunuyor.
Endeksin son sıralarında ise Afganistan, Çad, Gine, Nijerya, Güney Sudan, Orta Afrika Cumhuriyeti, El Salvador, Madagaskar, Sierra Leone ve Ekvador yer aldı. Rapora göre Afganistan, 0,214 puanla 194 ülke arasında son sırada bulunuyor.
Raporda 2026’da ülkelerin genel çocuk hakları performansının “yetersiz” kaldığı belirtilirken, silahlı çatışmalar, çocukların eğitime, sağlığa, beslenmeye ve güvenliğe erişimini etkileyen başlıca kriz alanları arasında gösterildi. Rapora göre dünya genelinde çocukların yüzde 20’den fazlası, bir silahlı çatışma bölgesinin 50 kilometre yakınında yaşıyor.
Raporda ayrıca çocukluk çağı obezitesi de çocuk hakları meselesi olarak ele alındı. KidsRights Index 2026’da sağlık alanına ilk kez fazla kilolu çocuklar ve obezite göstergelerinin eklenmesi, çocukların beslenme ve sağlık hakkının daha kapsamlı değerlendirilmesi amacıyla açıklandı.
İklim değişikliği alanı ise raporda henüz ana endekse dahil edilmeyen deneysel bir başlık olarak yer aldı. Bu alan hesaba katıldığında Türkiye’nin sıralaması 102, puanı ise 0,580 olarak gösterildi. Raporda iklim değişikliği alanının ana endeksten ayrı tutulduğu, ancak gelecekte tam olarak olgunlaştırıldığında endeksin düzenli bir bileşeni haline getirileceği belirtildi.
