Gallup, Walton Family Foundation (Walton Aile Vakfı) ve Harvard Graduate School of Education (Harvard Üniversitesi Eğitim Fakültesi) bünyesindeki Making Caring Common (Özen Göstermeyi Yaygınlaştırma Projesi) iş birliğiyle hazırlanan rapor, okul çağındaki gençlerin meslek beklentilerine ilişkin veriler sundu.
“Gen Z Wants to Do Good: How Helping Others Supports Meaning and Wellbeing” başlıklı rapor, Türkçeye “Z Kuşağı İyilik Yapmak İstiyor: Başkalarına Yardım Etmek Anlamı ve İyi Olma Hâlini Nasıl Destekliyor” şeklinde çevrilebilir.
Araştırma, 15-22 Aralık 2025 tarihleri arasında ABD’de 13-28 yaş arası 2 bin 436 kişiyle yapıldı. Raporda Z kuşağı, 1997-2012 yılları arasında doğanları kapsayacak şekilde ele alındı. Araştırmada 13-18 yaş arası çocuk ve ergenlere ilişkin veriler ayrıca değerlendirildi.
Öğrencilerin yüzde 76’sı fayda sağlayan iş istiyor
Rapora göre, okul çağındaki Z kuşağı öğrencilerinin yüzde 76’sı gelecekte başkalarına yardım etmeye ya da insanların yaşamlarında olumlu etkiler yaratmaya odaklanan bir işte çalışmak istediğini söyledi.
Z kuşağı genelinde bu oran yüzde 79 olarak kaydedildi. Raporda, başkalarına fayda sağlayan işlerde çalışma isteğinin yaş, cinsiyet, gelir düzeyi ve etnik köken fark etmeksizin gençler arasında yaygın olduğu aktarıldı.
Araştırmada gençlerin başkalarına yardım etme isteğinin yalnızca meslek seçimiyle sınırlı olmadığı da belirtildi. Z kuşağı genelinde katılımcıların yüzde 26’sı iş ya da meslek dışında da başkalarına yardım etmeyi “çok önemli”, yüzde 46’sı ise “oldukça önemli” bulduğunu ifade etti.
Ebeveynlerle yapılan konuşmalar etkili
Raporda, ebeveynlerin çocukların meslek beklentileri üzerindeki etkisine de yer verildi.
Araştırmaya göre, okul çağındaki öğrencilerin yüzde 66’sı ebeveynlerinin kendileriyle başkalarının yaşamında olumlu etki yaratacak bir iş ya da kariyerin önemi hakkında konuştuğunu söyledi.
Ebeveynlerinin bu konuda kendileriyle konuştuğunu belirten çocukların yüzde 86’sı gelecekte başkalarına fayda sağlayan bir işte çalışmak istediğini ifade etti. Bu oran, ebeveynlerinin böyle bir önceliği olmadığını düşünen çocuklarda yüzde 51’e düştü.
Raporda, ebeveynlerin çocukların kariyer tercihleri üzerindeki etkisinin yalnızca gelir ve başarı beklentileriyle sınırlı olmadığı; anlam ve toplumsal katkı başlıklarında da görülebildiği belirtildi.
Ücret ve yıpranma kaygısı öne çıktı
Araştırmada, gençlerin başkalarına yardım etmeye odaklanan işlere ilgi duymasına rağmen bazı kaygılar taşıdığı da kaydedildi.
Z kuşağı genelinde katılımcıların yüzde 49’u bu tür işlerin yeterince kazandırmayabileceğini, yüzde 46’sı ise bu işlerin zor ya da duygusal olarak yıpratıcı olabileceğini belirtti.
Katılımcılara gelecekteki işleriyle ilgili en önemli üç öncelikleri sorulduğunda, yüzde 52’si kendisini tatmin eden işi, yüzde 50’si iş-yaşam dengesini, yüzde 50’si aşırı stres yaşamadan yeterli kazanç elde etmeyi, yüzde 41’i ise finansal olarak başarılı sayılacak kadar para kazanmayı seçti. Başkalarına yardım etme ya da bakım verme seçeneği yüzde 23’te kaldı.
Anlam ve iyi olma hâli arasında ilişki
Raporda, başkaları tarafından ihtiyaç duyulduğunu ve başkalarının yaşamında olumlu fark yarattığını düşünen gençlerin, yaşamlarında anlam ya da amaç hissettiklerini söyleme olasılığının daha yüksek olduğu aktarıldı.
Araştırmacılar, bu bulgunun başkalarına yardım etmenin tek başına ruh sağlığını iyileştirdiği anlamına gelmediğini; ancak anlam, amaç, sosyal katkı ve iyi olma hâli arasında ilişki bulunduğunu belirtti.
Raporda, okul çağındaki gençlerin meslek beklentilerinin yetişkin rehberliği, ekonomik güvence ve iyi olma hâliyle birlikte değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
Kaynak: Gallup, Walton Family Foundation ve Harvard Graduate School of Education bünyesindeki Making Caring Common tarafından hazırlanan “Gen Z Wants to Do Good: How Helping Others Supports Meaning and Wellbeing” raporu.
