Paylaş
İzmir’in Orhanlı Köyü’nde hiçbir resmi destek olmadan kurulan Çocuk Kütüphanesi, çocukların oyun, sosyalleşme ve bilgiye erişim hakkını merkeze alan yaşayan bir kamusal alan modeli sunuyor.
Furkan Tunçdemir
İzmir’in sessiz ve yeşil köylerinden biri olan Orhanlı’da, bir yıl önce bir fikir köyün gündelik yaşamını değiştirdi. Köy sakini Pınar Can’ın “Çocuklar için bir kütüphane kurabilir miyiz?” sorusu Kültürel ve Ekolojik Hayatı Koruma Derneği’nin (Kültür Ekoloji) üyeleri Mahmut Ölmez ve Cansu Özbay’a ulaştığında süreç ivme kazandı.
Kültür Ekoloji’nin kütüphane fikrinin hem kuruluş hem de sürdürülebilirlik aşamalarında aktif sorumluluk almasıyla ve süreç içinde katılan gönüllüler ile muhtarlık binasının bir bölümü kütüphaneye çevrildi. Bağışlarla masa, sandalye, kitaplıklar temin edildi. Bugün o fikir, yalnızca kitapların değil; oyunların, etkinliklerin, buluşmaların ve çocuk seslerinin mekânı haline gelmiş durumda.
Kütüphanede tüm etkinlikler ücretsiz
Orhanlı Çocuk Kütüphanesi, çocuklar için hazırlanan özel okuma köşelerinden yaratıcı drama ve masal alanlarına, resim ve müzik bölümlerinden zekâ oyunlarına kadar geniş bir yelpazede etkinlik imkânı sunuyor. Tüm etkinlikler ücretsiz ve tüm çocuklara açık durumda. Kültürel ve Ekolojik Hayatı Koruma Derneği’nden Mahmut Ölmez, kütüphanenin kuruluş sürecini şöyle anlatıyor:
“Seferihisar’da çevre ve ekoloji mücadelesi veren sivil toplum örgütleriyle yürüttüğümüz çalışmalar sırasında bu bölgenin zengin kültürel dokusunu yakından tanıma fırsatım oldu. Orhanlı’da çocuklar için bir kütüphane kurma fikri ilk ulaştığında bizi en çok heyecanlandıran, çocukların köy içinde kültürel bir alana kavuşacak olmasıydı. Derneğimiz bu sürecin tüm sorumluluğunu üstlendi ve kütüphanenin kurumsallaşmasında gereken tüm aşamalarda üyelerini yönlendirdi. Gönüllü ağının genişletilmesi, etkinliklerin düzenli hale gelmesi, farklı disiplinlerde sanatçıların gönüllü olarak kütüphanede görev alması konularında dernek olarak çalışmalarımıza devam ediyoruz.”
Köyde bir ilk: Yaşayan kütüphane
Orhanlı Çocuk Kütüphanesi, yalnızca kitap okuma alanı değil aynı zamanda çocukların etkinliklerle, gönüllülerle ve öğretmenlerle bir araya geldiği dinamik bir kültür alanı. Her ay düzenli etkinlik takvimi hazırlayan gönüllüler, hafta sonları atölyeler, yaratıcı okuma etkinlikleri, resim, müzik, sinema ve oyun saatleri düzenliyor. Geçtiğimiz aylarda hafta içi programları da başladı. Bazı öğretmenler derslerini artık kütüphanede yapıyor. Bir yıl içinde kütüphaneye 100 çocuk üye oldu. Düzenli olarak kitap alan, etkinliklere katılan çocukların sayısı her geçen gün artıyor. Gönüllü ağı da büyümüş durumda. Bu çerçevede 20’ye yakın gönüllü etkinliklerde ve koordinasyonda aktif rol alıyor.
İmeceyle kuruldu, dayanışmayla yaşıyor
Kütüphane, hiçbir resmi kurumun desteği olmadan, tamamen gönüllülerin emekleriyle kurulması açısından da önemli bir örnek. Mahalle muhtarlığının katkılarıyla yürütülen süreçte her ihtiyaç bir başka dayanışmayla karşılandı. Bir kişi kitap raflarını bağışladı, bir diğeri masa ve sandalyeleri. Yayıncılar kitap seçimi sürecine destek verdi. Pedagojik süzgeçten geçirilen kitaplar, çocukların merakını ve araştırma isteğini artırmayı hedefliyor.
Ölmez, seçicilik konusundaki titizliklerini de şöyle anlatıyor: “5 binden fazla kitabımız var. Ancak gelen her kitabı rafa koymuyoruz. Yayıncılık alanında yetkin arkadaşlarımızın rehberliğinde, çocukların sorgulama ve merak duygusunu geliştiren kitapları öne çıkarıyoruz.”
Kamusal alan çocuklar için yeniden tanımlanıyor
Orhanlı’daki bu kütüphane, köy çocukları için yalnızca bir mekân değil, aynı zamanda kamusal alanın yeniden tanımlandığı bir mekan. Gönüllüler, çocukların çevre bilincini artırmak için doğa gezileri düzenliyor, çevredeki festivallere katılmalarını sağlıyor. Geçtiğimiz haftalarda gerçekleştirilen Zeytin Hasadı Festivali’nde, kütüphane çocuklara özel aktiviteler düzenlendi. Mahmut Ölmez’e göre bu proje, sadece bir başlangıç ve bunu şöyle aktarıyor: “Seferihisar’da çocuk kütüphanelerinin sayısını artırmak istiyoruz. Bugün çocuklar, tüketim kültürü ve daralan kamusal alanlar nedeniyle hareket alanlarını kaybediyor. Oyun oynama, sosyalleşme ve bilgiye erişme hakları giderek sınırlanıyor. Bizim derdimiz bu alanları yeniden açmak.”
Pedagojik güvenlik ve katılım
Kütüphanedeki tüm faaliyetler pedagojik altyapısı olan gönüllülerin rehberliğinde yürütülüyor. Her etkinlikte en az iki gönüllü görev alıyor; çocuklarla doğrudan iletişim kuran bir aile ağı da oluşturulmuş durumda. Üç kişilik koordinasyon ekibi, yirmi kişilik çekirdek gönüllü grubuyla çalışıyor. Ayrıca farklı etkinliklerde destek veren elliden fazla gönüllü, kütüphanenin canlılığını sürdürüyor. Orhanlı Çocuk Kütüphanesi tüm bu özellikleriyle gönüllüler için yalnızca bir proje değil; gelecekte benzer çalışmaların önünü açacak bir prototip model. Ölmez, bu modelin sürdürülebilir olmasının önemini şu sözlerle vurguluyor: “Genelde kütüphaneler açılır, kitaplar yerleştirilir ve insanların gelip gitmesi beklenir. Biz bu anlayışı değiştirdik. Çocukların etkinlikler, oyunlar ve sosyalleşme yoluyla kitaplara ulaşmasını istiyoruz. Çünkü kitap, çocukla yaşayan bir şeydir.” 9.Köy
